13:24 ICT Thứ tư, 23/08/2017

Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 66

Máy chủ tìm kiếm : 36

Khách viếng thăm : 30


Hôm nayHôm nay : 630

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 37153

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 2084348

Tỷ giá ngoại tệ

Tháng Tám 23, 2017, 12:48 pm
Code Buy Transfer Sell
AUD 17,753.99 17,861.16 18,020.48
CAD 17,786.88 17,948.42 18,181.09
CHF 23,143.86 23,307.01 23,609.15
DKK - 3,537.50 3,648.45
EUR 26,542.84 26,622.71 26,873.32
GBP 28,798.47 29,001.48 29,260.16
HKD 2,862.67 2,882.85 2,926.07
INR - 353.92 367.81
JPY 204.28 206.34 208.18
KRW 18.52 19.49 20.72
KWD - 75,181.20 78,132.52
MYR - 5,273.05 5,341.41
NOK - 2,827.72 2,916.41
RUB - 383.91 427.80
SAR - 6,046.41 6,283.77
SEK - 2,770.65 2,840.45
SGD 16,476.12 16,592.27 16,773.78
THB 670.11 670.11 698.08
USD 22,690.00 22,690.00 22,760.00

Trang nhất » Tin Tức » Tri thức

Quang cao giua trang
top

QUAN, DÂN

Tác giả: - Thứ hai - 28/07/2014 09:29
Phan Kế Bính

Phan Kế Bính

Phan Kế Bính - Mục tri thức của “Truyền thống và Phát triển” xin được giới thiệu đoạn viết thâm thúy của cụ Phan Kế Bính về mối quan hệ giữa quan và dân ngày xưa, để qua đó suy ngẫm về quan hệ giữa nhà quản lý và người dân ngày nay
    Tục ta coi quan cũng là cha mẹ dân, thường gọi quan sở tại là quan phụ mẫu. Cho nên dân coi quan cũng rÊt trọng vọng, rất tôn kính. Dân động có việc gì vào đến quan, trước hết còn phải nói với lính canh cửa, lính canh cửa bẩm với quan, quan có cho vào hầu mới được vào.
    Nếu quan còn đương giấc, hoặc còn đang thời cơm, hoặc có khách thì phải đứng chực ở ngoài cửa.
  Vào đến quan phải bỏ giày, phải có đồ lễ. Đồ lụ ít cũng phải vài bao trà tàu hoặc buồng cau, và phải lạy hai lạy gọi là lạy trình. Quan rộng lượng không lấy, cho mang ra thì còn cằn nhằn van vỉ, bứt đầu, bứt tai gọi là chút vi thành, nói cho quan thâu nhận mới yên tâm. Việc gì mà nhờ quan làm ơn cho thì khi xong việc phải có cái lẽ tạ, tùy việc to nhỏ mà tạ cho đáng ơn.
  Vài mươi năm về trước, quan đi đến đâu, lính tráng theo hầu rÇm rập. Kẻ khiên võng, người vác hèo, đứa cắp tráp, đứa xách điếu. Lại có thêm mấy tên lính cắp bao roi, đánh trống tiêu cổ đi trước mở đường. Dân ai gặp, phải ngả nón, phải tránh đường, đương ngồi thì phải đứng dậy. Nhất là quan tỉnh đi đến đâu lại uy vệ hơn nữa, tiền hô hậu hét làm cho kinh động mọi người.
  Quan to đi qua dân nào, dân ấy cắm cờ che tàn, bày đồ hương án bái hạ, các kỳ dịch bô lão thì phải ra ứng trực bái vọng.
 Xã nào có việc gì mà quan về đến xã ấy phụng dịch cung ứng, lý dịch chạy ngược ch¹y xuôi, mà động làm lỗi, chậm chễ điều gì thì sai lính vật cổ đánh liền. Lý dịch có câu tục ngữ rằng: đầu chày, đít thớt, nghĩa là đầu phải gật gù lạy luôn như chầy giã gạo mà đít phải đòn luôn như thớt băm thịt.
   Quan không được phép  làm quan tại bản quán, và không được phép lấy vợ trong bản hạt, vì sợ có thân thuộc nhà quan ở lẫn với dân trong hạt thì có khi dùng phép không được công minh.
  Quan mới đáo nhậm hạt nào, tổng lý hạt ấy phải kiếm lễ vào chào quan, gọi là lễ nghinh, đến lúc đổi đi nơi khác tổng lý lại có lễ tiến nữa.
  Quan nào có lòng thương dân, nhiều điều nhân đức dân được nhờ, thì khi phải đổi hoặc khi thăng chức khác dân tại địa phương ấy thường có đơn ái mộ kêu với quan trên để xin lưu lại cai trị hạt mình.
  Quan nào có đức to với dân thì sau khi mất, dân có khi lập bia kỷ niệm nữa.
  Cũng vì cách chuyên chế mà quan với dân xa cách nhau một vực một trời. Quan thì coi dân như cỏ rác, dân thì coi quan như cọp như beo. Dân vào đến cửa quan nhiều kẻ so vai rụt cổ, run lập cập nói chẳng ra hơi, mà quan động đi đến đâu, thì ầm ầm như sấm như sét làm thực rõ ra mặt hách dịch. Thậm chí có người thuở nhỏ chơi với nhau, đến lúc một người làm quan, một người làm dân, vào đến cửa đã nhất tự cách trùng nhau rồi. Có người chịu mình làm phận dưới mà phải lạy người cố tri, mà người cố tri cũng nghiễm nhiên coi mình là bực quan trưởng, mà nhận cái lạy của người bạn cò lạy mình. Ấy đều bởi cái cách phân biệt một trọng một khinh, đã in sâu vào óc người nước ta, cho nên đôi bên đều không cho là lạ.
  Tuy vậy, dân càng sợ quan bao nhiêu, thì cái tình thân ái lại càng xa cách bấy nhiêu. Sợ là sợ phép nước, sợ bề ngoài, chứ trong bụng chắc nhiều người oán ghét. Vì thế dân không mÊy khi đem tình thực nói với quan, mà quan cũng không tài nào soi cho thấu cái thói gian của dân được, ấy cũng là một điều tệ ngăn trở cho chính công bình.
  Lại điều nữa trái với cách văn minh là cách bắt dân phải lạy và cách đánh đòn. Cứ cái lẽ của tạo hóa sinh ra người thì ai cũng chân tay, ai cũng mặt mũi, thì ai cũng là người. Ai cũng là người, nhưng phải mỗi người một việc, người đi cày, người làm thợ, người làm công này việc nọ, có thế mới đủ mà giúp lẫn cho nhau, chứ không người nào một tay mà làm hết cả mọi việc. Như vậy thì làm quan, chẳng qua cũng là một việc, cũng là một nghề. Mà nghề làm quan thì lại tựa như dân góp tiền nhờ một người cầm đỡ cái trung bình cho dân mà thôi, có lẽ nào coi dân rợ rúng được. Loài người trọng nhất là nhân cách, mình có nhân cách thì người ta cũng phải để có nhân cách của người ta. Nếu bắt người ta phải lạy và bắt người ta nằm mà đánh thì làm cho nhân cách người ta đê tiện quá, bất luận người ta bị nhục, bị cái thế bất đắc dĩ mà phải oán tức trong lòng, mà người coi mình tự tôn quá sao cho đành lòng được.
  May nhờ nhà nước bỏ hai cách hủ ấy cho dân ta, thì dân ta thực đỡ một mối phiền não. Nhưng lại còn hiềm những chốn thôn «, phần nhiều người chưa biết trọng cái thân mình và biết hưởng cái ơn rộng của nhà nước, vào đến cửa cơ quan, còn thấy có kẻ lủ khủ lạy lục; ở nhũng nơi xa khuất, một đôi khi còn thấy quan dùng roi mà nạt mấy kẻ ngu si. Dân ngu thôi chẳng trách gì, chỉ trách người đã có kiến thức và đã được thượng lệnh mà vẫn giữ thói tự kiêu, trái lệnh trên để lấy oai với kẻ hèn hạ.
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

GIỚI THIỆU CHUNG

Viện Nghiên cứu Truyền thống và Phát triển (TaDRI) là một tổ chức khoa học công nghệ phi chính phủ, phi lợi nhuận được thành lập theo quyết định số 1364/QĐ - LHH của Liên hiệp các Hội Khoa học và kỹ thuật Việt Nam ngày 11/10/2006 và giấy phép hoạt động khoa học công nghệ số A-571 do Bộ Khoa học...

Đọc nhiều nhất